14:38 uur: Herdenking wordt afgerond
Ceremoniemeester Maartje van Weegen sluit de Nationale Herdenking af. De nabestaanden blijven nog in de RAI blijven om samen na te praten over de herdenking. Ook koning Willem-Alexander en koningin Máxima zijn daarbij aanwezig.

14.34 uur: Glennis Grace zingt ‘I was here’
Glennis Grace zingt I was here van Beyoncé. Tijdens het nummer worden de foto’s van de slachtoffers getoond.

14.30 uur: ‘We zijn dankbaar’
Het gat dat ze achter hebben gelaten is niet te vullen. Desondanks zijn wij ook dankbaar, zegt Suze-Ann Bakker, die allebei haar ouders verloor. Dankbaar zijn we voor de hoeveelheid kaarten die we uit alle hoeken en gaten uit ons leven hebben gekregen. Dankbaar zijn we voor het werk van de bergingsdienst, de forensische staf en de familierechercheurs. Dankbaar zijn we voor hoe Nederland omgaat met deze tragedie.

14.25 uur: Zachter verdriet
De verbondenheid verandert niets aan de feiten, maar maakt het verdriet wel zachter, zegt theologe Jacobine Geel in haar toespraak. We koesteren de herinnering, niet de pijn van het verlies.

14.14 uur: 1 minuut stilte
Na de Last Post wordt een minuut stilte in acht genomen. Alle nabestaanden staan op. Daarna klinkt het eerste couplet van het Wilhelmus.

14.00 ‘We voelen ons geamputeerd’
Nabestaande Anton Kotte zei tijdens de herdenking: We voelen ons geamputeerd, maar Nederland heeft zich op z’n best laten zien. De verbondenheid geeft ons kracht om door te gaan. Hij vertelde over het verlies van zijn oudste zoon Oscar, schoondochter Miranda en zijn kleinkind. Hij zei dat de nabestaanden in een heel hard rijdende trein zitten, terwijl ze wazig uit het raam kijken. Gelukkig zullen de herinneringen altijd blijven, zolang wij er zijn.

Nabestaande Paul Marckelbach bracht zijn gedicht Waarom? ‘Wanneer kan ik je weer knuffelen? Dat gaat niet meer’, was zijn ontroerende tekst.

De 13-jarige Gita Wiegel herdacht haar moeder. Ze was een prachtig persoon, lief, gezellig, zorgzaam, mijn maatje, mijn voorbeeld. Kortom mijn alles. Elke dag word ik er mee achtervolgd dat ze er niet meer is. Ze herinnert zich het laatste bericht van haar moeder: Tot over vier weken schatje, pas goed op jezelf. Gita zei van binnen kapot te gaan, maar voor haar moeder door te gaan met haar leven.

13.45 uur:
Op dit moment worden alle slachtoffers één voor één voorgelezen. Hierna zal een minuut stilte in acht worden genomen.

Kracht meenemen
In zijn toespraak tijdens de herdenking zegt Rutte: Laten we hun kracht meenemen naar onze eigen toekomst. Zo blijven ze voorleven, zo blijven ze een bron van inspiratie, zo blijven ze dichtbij.

09.30 uur:
Ruim 1600 nabestaanden herdenken vandaag in Amsterdam de slachtoffers van de vliegramp met vlucht MH17. Onder anderen koning Willem-Alexander, koningin Máxima en premier Mark Rutte zijn er bij en zij zitten ‘gewoon’ tussen het publiek.

Minuut stilte
De nationale herdenking in de RAI begint om 13.00 uur en wordt live uitgezonden op radio en televisie bij de NOS. Er worden toespraken gehouden tijdens de dienst en er is muziek van onder anderen Marco Borsato en het Radio Filharmonisch Orkest. Er zal ook een minuut stilte gehouden worden. De dienst wordt geleid door Maartje van Weegen.

Erehaag van bloemen
Voor de ceremoniezaal staan twee lange en hoge wanden opgesteld, waarop de namen van alle slachtoffers staan. Nabestaanden en genodigden kunnen daar een bloem achterlaten. Zo ontstaat een erehaag van bloemen. Aan het einde van de ceremonie wordt op een wand in de ceremoniezaal een collage geprojecteerd van foto’s van de slachtoffers die hun nabestaanden hebben ingezonden.

Vlaggen halfstok
De herdenking is ontstaan in goed overleg met de nabestaanden. Geborgenheid en verbinding is het thema van de dienst. In het hele land hangen maandag de vlaggen halfstok op overheidsgebouwen. Ook in het buitenland wordt stil gestaan bij de ramp. Bij Nederlandse ambassades van Zuid-Afrika tot aan Australië hangt de vlag halfstok.

‘We zijn nog niet klaar met deze ramp’
Premier Rutte zegt tegen NOS: We zijn nog lang niet klaar met de afwikkeling van deze verschrikkelijke ramp. Maar een herdenking geeft in elk geval een plek bij de nabestaanden. Het draagt bij aan een proces. Ik denk dat het voor Nederland een kans is om opnieuw te laten zien dat de nabestaanden niet alleen staan, dat we niet alleen op 17 juli, op 18 juli, op 19 juli, maar ook op 10 november elkaars handen vasthouden.

‘Nabestaanden staan centraal’
Volgens Rutte zal het een sobere, mooie bijeenkomst worden waarbij de nabestaanden centraal staan. De slachtoffers worden niet zo zeer in herinnering geroepen, maar zijn wel onderdeel van de ceremonie. Centraal staat dat zij de slachtoffers zijn en dat de nabestaanden hen zullen moeten missen, aldus Rutte. Een van de nabestaanden Anton Kotte. Hij verloor zijn oudste zoon, schoondochter en jongste kleinkind. Wij voelen ons geamputeerd.

Malaysia Airlines is Nederland dankbaar
In een advertentie in De Telegraaf van maandag heeft Malaysia Airlines Nederland bedankt voor de steun na de ramp in Oekraïne. De vele warme reacties vanuit de Nederlandse samenleving hebben ons diep geroerd. Dit heeft ons bijzonder gesterkt in onze vastberadenheid voor de toekomst, is te lezen in de advertentie.

Zondag 9 november: Rutte: sterke band met Maleisië en Australië door ellende